Қазақстан Ішкі істер министрлігі 2026 жылғы 2 қарашада пәтер ұрылары есіктерге арнайы белгі қалдырады деген әлеуметтік желідегі қауесімдерге түсініктеме берді. Ведомство ел аумағында ұрылар пайдаланатын біртұтас шартты белгілер жүйесінің бар екеніне қатысты ешқандай дерек жоқ екенін мәлімдеді, деп хабарлайды Tengrinews.kz.
Есікке байланған жіп, құлып жанындағы қағаз немесе түсініксіз сызаттар туралы әңгіме желіде жиі айтылады. Алайда министрлік мұндай таңбалардың өзі заңсыз ниетті дәлелдемейтінін айтты. Бір қауіпті жағдай болмай тұрып, шығыға әкелетін дүрбелеңнің қажеті жоқ; бірақ үйді қорғау шараларын қолдануды да ешкім есінен шығармауы тиіс.
Ішкі істер министрлігі не деді
Министрліктің мәліметі бойынша, пәтер ұрлығына дайындалған қылмыскерлер басқалай бақылау әдістерін қолдануы мүмкін. Мысалы, иелерінің жоқ екенін байқап, есіктің қаншалықты берік екенін тексереді. Алайда есіктерде, пошта жәшіктерінде немесе подъезд қабырғаларындағы кез келген белгі заңбұзушылықтың дәлелі емес.
Әлеуметтік желіде таралатын «ұрылардың шартты белгілерінің кестесі» де сенімді ақпарат көзі саналмайды. Ведомство Қазақстан аумағында пәтер ұрылары пайдаланатын жалпы жүйенің болғанын растайтын дерек жоқ екенін атап өтті.
«Нақты белгілердің қылмысқа дайындалумен мүмкін байланысы әр жағдайда жеке қарастырылады», деді министрлік.
Дегенмен шет елдегі тәжірибеде мұндай әдіс кездеседі. Korzik порталының хабарлауынша, Испанияда ұрылар үйлердің бос тұрғанын анықтау үшін есіктерге жұқа жіптер байлайды екен. Ал BB.LV басылымы толып жатқан пошта жәшігі мен есік тұтқасына ілінген жарнама парақтары да иелердің ұзақ жоқ екенін сататынын жазды.
Қандай белгілер алаңдатады
Министрлік түсініксіз символдардан гөрі пәтердің айналасындағы ғажайып жағдайларға назар аударуды ұсынады. Келесі жағдайлар алаңдатушылық тудыруы мүмкін:
- Есік тұтқаларын байқап тексеретін немесе пәтер есіктерін мұқият қарайтын таныс емес адамдар;
- Құлыпта, есікте немесе есік жақтауында зақым ізі;
- Кіру есігінің жанында шығу тегі белгісіз заттар;
- Пайда болу себебі түсініксіз күдікты таңба немесе сызат;
- Бейтаныс адамдардың подъезд немесе пәтерге енуге тырысуы.
Әрбір мұндай жағдай жеке қаралуға тиіс. Бірнеше күдікты белгінің өзі қылмыс дайындалып жатқанын дәлелдемейді. Алайда ештеңеге көз жұмбай, қарауылсыз қалған аула мен подъезд, таныс емес беттерді елемеу дәстүрі біздің қоғамның ең әлсіз тұсы. Бұрынғы заманда ауылда бір көршінің үйін бір көрші баққан, енді қалалық пәтерде сол байланысты қайта орнату керек.
Күдікты белгі табылса не істеу керек
Есік жанында белгісіз таңба немесе зат байқалса, оны асығып ұстамау және жоқ қылмау керек. Дұрысы: түсінікті суретке түсіру, жағдайды құжаттау және 102 номері арқылы полицияға хабарлау.
Бейтаныс адамдар көрші пәтерлердің есіктерін тексерсе немесе үйге енуге тырысса, құқық қорғау органдарына дереу хабарлау қажет. Күдікты адамдарды өз бетінше қуалауға немесе ұстауға болмайды; бұл жұмыс заңды күштердің міндеті.
Пәтерді ұрылардан қалай қорғауға болады
Ішкі істер министрлігі үй қауіпсіздігіне алдын ала қам жұмсауды ұсынады:
- Кіру есігі мен құлыптарды тексеріңіз. Олар жұмыс күйінде және берік болуға тиіс. Қосымша кілттерді есік жанындағы көзге түсетін жерде қалдырмаңыз;
- Қосымша қорғаныс орнатыңыз. Дабыл сигнализациясы, домофон және бейнебақылау ену қаупін төмендетеді;
- Терезе мен балконды ұмытпаңыз. Кетер алдында терезелер мен балкон есіктерінің жабық екенін тексеріңіз, әсіресе төменгі қабаттарда;
- Подъезді қадағалаңыз. Жұмыс істейтін домофон, жақсы жарық және ауладағы камералар қауіпсіздікті көтереді;
- Көршілермен байланыста болыңыз. Тұрғындардың бір-біріне зер салуы бейтаныс адамдарды уақытында байқауға көмектеседі;
- Ұзақ сапар туралы айтпаңыз. Пәтер иелерінің қашан кететінін бөтенге айтуға және әлеуметтік желіде сапар туралы жариялауға болмайды.
Ұзақ уақытқа кетер алдында құлыптарды тексеріп, терезелерді жауып, мүмкін болса сигнализация қосып, сенетін адамға пәтерге көз салуын өтінуді министрлік ұсынады.
Пәтерге ұрлыққа тырысқан болса
Үйге оралғанда зақымдалған құлып, сындыру ізі немесе жоғалған заттар байқалса, болған жағдайды өз бетінше түсіндіруге тырыспау керек. Бірінші кезекте 102 номеріне қоңырау шалу қажет. Қызметкерлер келгенше күдікты заттарға тимеу, жағдайды өзгертпеу және қылмыс ізін өзі іздемеу керек; бұл оқиға орнын қарауға кедергі келтіруі мүмкін.
Күдікты адамдарды немесе ұрлыққа дайындалудың белгілерін байқаған кезде құқық қорғаушыларға нақты мекенжайды, уақытты және жағдайды егжей-тегжейлі жеткізу маңызды.
Жиі қойылатын сұрақтар
Ұрылар шынымен пәтер есіктеріне белгі қалдыра ма?
Қазақстан Ішкі істер министрлігінің дерегі бойынша, елде пәтер ұрылары пайдаланатын біртұтас шартты белгілер жүйесінің бар екені расталмаған. Есіктегі кез келген белгі өзі ғана заңсыз ниетті білдірмейді.
Есік жанында күдікты белгі тапсам не істеуім керек?
Оны ұстамаңыз және лақтырып тастамаңыз. Суретке түсіріп, жағдайды құжаттап, 102 номері арқылы полицияға хабарлаңыз.
Пәтерді қорғаудың ең тиімді жолы қандай?
Берік құлып, дабыл сигнализациясы, домофон, бейнебақылау және көршілермен тығыз байланыс. Сондай-ақ ұзақ сапар туралы бөтендерге және әлеуметтік желіге хабарламау керек.