2027 жылдың 1 қаңтарынан бастап Алматының жеке сектор аудандарында үй мен моншаны көмір, ағаш, дизель отынымен жылытуға тыйым салынады. Ереже әлдеқашан 2025 жылы қабылданған Атмосфералық ауаны қорғау ережелерінде бекітілген, енді ол күшіне енуге таяп қалды, деп хабарлайды Tengrinews.kz.
Тыйым шығарылған учаскедегі әр түтін қазір заң бұзушылық саналады. Ал айыппұл мөлшері жеке тұлға үшін 46 930 теңгеден бастап, ірі бизнес үшін 469 300 теңгеге дейін жетеді. Сөз жоқ, аспанымызды түтіннен тазарту жолындағы бұл қадам мемлекеттің нақты шешімі. Бірақ қарапайым азамат осы ережені қалай орындайды, осыған тоқталамыз.
Тыйым қай аудандарда күшіне енеді
2027 жылдың 1 қаңтарынан бастап лас шығарындылар деңгейі төмен зона деп белгіленген аумақта қатты және сұйық отынды пайдалануға жол берілмейді. Қала экология және қоршаған орта басқармасының мәліметі бойынша, бұл зона әзірге мына көшелердің шеберінде: Богенбай батыр көшесінен оңтүстікте, Абай даңғылынан солтүстікте, Желтоксан көшесінен шығыста, Достық даңғылынан батыста.
Басқарманың айтуынша, 2026 жылдың 28 сәуірінен бастап бұл зонаны әкішілендіру механизмдерін сынау, цифрлық және ұйымдастырушылық шешімдерді тексеру мақсатымен техникалық пилоттық жоба жүргізілуде. Яғни зона кеңейе түседі, бірақ қашан және қалай, бұл әзірге белгісіз.
Қала басқармасының сөзіне қарағанда, Алматы көк отынмен 99,6 пайызға қамтамасыз етілген.
Жеті жүзден астам үйге демеушілер есебінен газ тартылады
Тыйым газбен қамтамасыз етілген аудандарда ғана жұмыс істейді. Алматыдағы жеті жүзден астам жеке үй, соның ішінде әлеуметтік осал топқа жататын отбасылар да, демеушілер есебінен газға қосылады. Қалған тұрғындар мәселені өз қалтасымен шешуге мәжбүр, себебі ережеде қаржылық себепке ешқандай ерекшелік жоқ.
Заңгер Абзал Қасымжановтың кеңесі бойынша, алдын ала аудандық әкімдікке, мысалы eOtinish арқылы, өтініш беру керек: үйді зерттеуді, газбен қамту бағдарламасына енгізуді, қосылу мен қажетті жабдықты төлеуді сұрауға болады. Көмек берілмесе, жазбаша нақты жауап талап ету қажет: қандай критерий бойынша бас тартылды, басқа бағдарлама бар ма.
Айыппұл қанша тұрады
Ережені бұзған үй иесі ҚР Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің 324-бабы бойынша жауапқа тартылады:
- жеке тұлғаға ескерту немесе 10 АЕК мөлшерінде айыппұл, 2027 жылы бұл 46 930 теңге;
- шағын бизнес пен лауазымды тұлғаларға 15 АЕК, яғни 70 395 теңге;
- орта бизнеске 20 АЕК, 93 860 теңге;
- ірі бизнеске 100 АЕК, 469 300 теңге.
Қадағалауды кім жүргізетіні әзірге нақтыланған жоқ. Басқармада аулалап тексеру жүргізіле ме деген сұраққа жауап берілмеді. Дегенмен Қасымжановтың пікірінше, мемлекеттік органдар көршілердің шағымымен ғана емес, бұзушылықтарды бақылауға тартылатын ұшқышсыз аппараттар арқылы да реакция жасай алады.
Садақта ет жағуға бола ма
Оқырмандар жиі сұрайтын сұрақ: ереже өз учаскесінде садақта ет жағуға да тыйым сала ма? Қасымжановның түсіндіруінше, қарапайым асқанға тікелей тыйым жоқ. Бірақ ол отты қауіпсіздік талаптары мен қолданыстағы шектеулерді сақтап қана жағуға болатынын айтады.
Ал кафелер мен шашлықханалар үшін бағалау басқаша: мұнда отта ет даярлау шаруашылық жүргізуші субъектінің өндірістік қажеттілігімен байланысты, ал бұл ережемен тыйым салынған.
Ауа райы қандай болғанда от жағуға болмайды?
Өрт қауіпсіздігі ережелерінің 174-бабына сәйкес, тұрақты құрғақ, ыстық және желді ауа райында от жағуға, көмір тұтатуға, қоқыс пен құрғақ шөпті өртеуге, сондай-ақ сұйық, қатты және газ тәрізді отынмен жұмыс істейтін пештерді жағуға жол берілмейді.
Ауа райын тексеруші қалай анықтайды деген сұраққа заңгер былай деп жауап берді: «Объективті дереккөз гидрометеорологиялық мәліметтер болып табылады. Қазгидромет өрт қауіптілігі туралы болжамдар мен дауыл ескертулерін шығарады. SMS келмегені от жағуға рұқсат береді дегенді білдірмейді, себебі 174-бап тыйымды нақты бір адамға хабарлама келуіне байланыстырмайды».
Садақты қалай қою керек?
Ауа райы қолайлы болса, садақты шығарып, шомышты дайындауға болады. Бірақ 180-182-баптарда белгіленген талаптарды есте ұстау қажет:
- садақтың шетінен ғимараттар мен құрылыстарға дейін, көршілердікі де кіреді, кемінде 10 метр болуы тиіс;
- жақын маңда сөндіргіш заттың салмағы екі килограммнан кем емес өрт сөндіргіш немесе кемінде 10 литрлік су ыдысы болуы керек;
- садақты құрғақ өсімдіктер арасына, ағаш төбесінің астына және жанғыш қораптарға, тұрғын үй-жайларда, балкондарда, гаражда, шатырда қоюға болмайды.
Жер учаскесінің мақсаты, жеке үй құрылысы ма, жеке шаруашылық па, маңызы жоқ. Қасымжановның сөзімен айтқанда, жеке шаруашылық өрт қауіпсіздігі мен экологиялық талаптардан босатпайды.
Өрт қауіпсіздігі ережелерін бұзғаны үшін 410-бап бойынша айыппұл салынады: жеке тұлғаға 23 465 теңге, шағын бизнеске 70 395 теңге, орта бизнеске 117 325 теңге, ірі бизнеске 234 650 теңге.
Газ тартуға болмаса не істеу керек
Айыппұлдан қорғанудың жолы бар. Алдымен газ тарату ұйымынан техникалық шарттарды сұрау керек: үйге қосылу мүмкін бе, қандай желі бар, кедергі не, оны жою үшін қандай жұмыс қажет. Электрмен жылыту жағдайында желілік ұйымнан қолжетімді қуат пен оны арттыру мүмкіндігін жеке сұрау қажет.
Қасымжановның айтуынша, құжаттар жетіспеуі себебі берілген бас тарту қосудың мүмкін еместігін білдірмейді. Ал газ құбырын тарту мүмкін емес деген ресми растау болса, ол күшті дәлел: жауапты әкімдік пен экология департаментіне жіберіп, нақты мекенжай бойынша 52-тармақты қалай қолдану керектігін жазбаша түсіндіруін сұрауға болады.
Қатты отынды бірнеше жағдайда пайдалануға рұқсат етіледі: үй төмен шығарындылар зонасының белгіленген шекарасына кірмесе, газға қосылу мүмкіндігі болмаса, сондай-ақ төтенше жағдайда қосалқы қазандықтарды қолданса. Авария болған жағдайда растайтын құжаттарды, жабдықтаушының хабарламасын, авариялық өтініш нөмірін, ажырату мен қалпына келтіру уақытын сақтап қалу қажет.
Алматының көк түтіннен тазару жолы енді қағаз бетінде емес, нақты айыппұлмен қамтамасыз етілген. 2027 жылдың 1 қаңтары күні тұрғын үй иелерінің пешіне қарайтын көз олардың өзі болмақ.