Қазақстанның жол қозғалысы ережелері көліктегі шамдарды қашан, қайсысын қосу керектігін дәл айқындайды: күндіз жақын жарық немесе күндізгі жүріс шамдары міндетті, түнде габариттік шамдармен қоса жақын немесе алыс жарық қосылады. Tengrinews.kz ақпарат құралдың Tengri Auto шолуына сүйенсек, бұл ережелерді білмеу айыпұсұлға әкеледі.
Көп жүргізуші шамдар мәселесін жай қауіпсіздік деп қана емес, қиындық тудыратын сұрақ ретінде қарастырады. Алайда дұрыс жарық бұл жолдағы тәртіптің негізі, ал тәртіп болса, әрбір қазақстандық жүргізушінің азаматтық жауапкершілігі.
Күндіз, түнде, тұманда: қай шам қашан қосылады?
Күндізгі уақытта қозғалыстағы көлікте жақын жарық немесе күндізгі жүріс шамдары қосулы болуға тиіс. Бұл жолда көліктің басқа қатысушыларға көрінуін қамтамасыз етеді. Қазақстанда «жол жақсы көрінеді» деген желеумен шам қоспауға жол берілмейді, ереже нақты.
Қараңғы түскенде жүргізуші габариттік шамдарды және жақын немесе алыс жарықты қосуға міндетті. Таңдау жолдың жарықтандырылуына және жағдайға байланысты.
Тоннельде, ішіндегі жарық қаншалықты жақсы болса да, габариттік шамдар мен жақын немесе алыс жарық қосылуға тиіс. Күндізгі жүріс шамдары мұнда жеткіліксіз.
Тұман, қатты жаңбыр немесе қар жауған кезде жүргізуші тиісті жарық құралдарын қосады. Мұндай жағдайда тұмандық шамдарды жеке әлде жақын, алыс жарықпен бірге қосуға рұқсат етіледі.
Алыс жарық: қашан рұқсат, қашан тыйым?
Алыс жарық көз жетпейтін жол телімдерінде жолды жақсы көруге көмектеседі. Бірақ оның айтарлықтай кемшілігі бар: қарсы және алдыңғы қатардағы көліктердің жүргізушілерін қамшыландыруы мүмкін.
Сондықтан жол қозғалысы ережелері алыс жарықты жақынға ауыстыруды талап ететін бірнеше жағдайды айқындайды:
- Қарсы келіп жатқан көлікпен айқасу кезінде ол көліктен кемінде 150 метр қалғанда ауыстыру керек. Қарсы жақтағы жүргізуші ауыстыру қажеттілігін белгілесе, одан да ертерек ауыстыруға тура келеді.
- Елді мекен ішінде жол жарықтандырылған болса, алыс жарықты қолдануға тыйым салынады.
- Алдында келе жатқан көліктің жүргізушісін айналардан қамшыландыруы мүмкін болса, алыс жарық ауыстырылады.
- Бұрылысқа немесе көтерілістің төбесіне жақындағанда, одан әрі қарсы көлік шығуы мүмкін жерлерде де ауыстыру қажет.
Қарсы көліктің алыс жарығынан қамшыланып қалған жүргізуші ереже бойынша авариялық белгіні қосып, өткел жолын өзгертпей, көлікті тоқтатуға тиіс. My.UA басылымы да қарсы және алдыңғы қатардағы көліктерді қамшыландырмау үшін алыс жарықты уақытылыда ауыстыруды еске салады.
Тұмандық шамдар тек тұманда ма?
Атауы келтіре болса да, бұл шамдар тек тұманда қолданылмайды. Қазақстанның жол қозғалысы ережелері бойынша тұмандық шамдарды мына жағдайларда қосуға болады:
- көріну жеткіліксіз жағдайда, жеке әлде жақын, алыс жарықпен бірге;
- түнде жарықтандырылмаған жол телімдерінде, жақын немесе алыс жарықпен бірге;
- күндізгі уақытта қозғалыстағы көлікті белгілеу қажет болғанда, жақын жарықтың орнына.
Алдыңғы тұмандық шамдар габариттік шамдармен бірге қосылуға тиіс. Артқы тұмандық шамдарына келетін болсақ, олар көріну жеткіліксіздігі кезінде арналған және қажетсіз қолданылмауға тиіс: олардың ашық қызыл сәулесі артында келе жатқандарға кедергі келтіруі мүмкін.
Mail.ru басылымының хабарлауынша, кейбір елдердің ережелері күндізгі жақын жарықтың орнына тұмандық шамдарды қосудың балама нұсқасына рұқсат етеді. Carexpo да осы тәсіл ережемен қаралған әрі көліктің электр жүйесіне жүктемені азайтатынын жазады.
Габариттік шамдар не үшін керек?
Габариттік шамдар көліктің өлшемдерін белгілеуге және оның басқа жол қатысушыларына көрінуіне арналған. Маңызды жайт: күндіз қозғалыста габариттік шамдар жақын жарықтың немесе күндізгі жүріс шамдарының орнын баса алмайды.
Түнде және көріну жеткіліксіздігінде қозғалыстағы көлікте габариттік шамдар негізгі шамдармен бірге қосылуға тиіс. Қараңғы түсте жарықтандырылмаған жол телімінде, сондай-ақ көріну жеткіліксіздігінде көлікті тоқтатып тұрғанда габариттік шамдарды қосу қажет.
Қыс мезгілі қазақ жолдарына ерте келеді. Қар мен тұман қазақ даласында жиі кездеседі, сондықтан әрбір жүргізуші шамдар ережесін жатқа білуі тиіс. Мемлекет жол тәртібін қатаң талап етеді, ал азамат осы тәртіпті сақтау арқылы өзінің және өзгелердің өмірін қорғайды.
Жиі қойылатын сұрақтар
Күндіз қай шамдарды қосу керек?
Күндіз қозғалыстағы көлікте жақын жарық немесе күндізгі жүріс шамдары қосулы болуға тиіс. Габариттік шамдар бұл рөлді атқара алмайды.
Қарсы көлікке қанша метр қалғанда алыс жарықты ауыстыру қажет?
Қарсы келе жатқан көліктен кемінде 150 метр қалғанда алыс жарықты жақынға ауыстыру керек. Қарсы жақ белгі берсе, одан да ертерек ауыстыру қажет.
Тұмандық шамдарды тек тұманда ғана қосуға бола ма?
Жоқ. Қазақстан ережелері бойынша оларды көріну жеткіліксіздігінде, түнде жарықтандырылмаған жолда және күндіз жақын жарықтың орнына қосуға рұқсат етіледі.
Тоннельде қандай шамдар қосылады?
Тоннельде, іші жақсы жарықтандырылса да, габариттік шамдар және жақын немесе алыс жарық қосылуға тиіс. Күндізгі жүріс шамдары жеткіліксіз.