Алматыда 20 қараша 2026 жылы жарияланған Zakon.kz репортажы тілшінің бірнеше түнгі ауысымға қатысуын негізге ала отырып, қала ұйықтағанда мыңдаған адамның көлік, жеткізу және электр қызметін үздіксіз ұстайтынын көрсетті.
Таңғы таза автобус, есік алдына жеткен дәрі, пәтердегі сөнбеген шам. Осы ыңғайлылықтың артында түн бойы еңбек ететін механиктер, курьерлер, диспетчерлер мен энергетиктер тұр.
Таңғы беске 1200 автобус қалай дайындалады?
«Алматыэлектротранс» ЖШС автопарктеріне алғашқы автобустар кешкі 20:00-де орала бастайды, негізгі ағын 22:00-ден кейін келеді. Түн ішінде шамамен 1200 автобус қабылданады. Автобус пен троллейбустың түнгі қызметіне мыңнан астам адам тартылған.
Механик әр көліктің сыртын мен салонын қарап, жүргізушінің күндіз байқаған кемшіліктерін тіркейді. Қозғалтқыш, беріліс қорабы, тежеу жүйесі мен жүргінші бөлігі тексеріледі. Жүргінші бөлігін реттеу шамамен 15 минут, май немесе антифриз құю 10 минут алады. Автопарктің орташа жасы үш жылға жуық болғандықтан ірі ақау сирек шығады, дегенмен әр шағым назардан тыс қалмайды.
Жуушылар салонды тазалап, сыртын автоматтандырылған жуғышпен шаяды. Бейнекамералар, валидаторлар мен билет жүйесі тексеріледі. GPS арқылы көліктің орнын диспетчерлік орталық бақылайды.
«Бұл тек сыртқы келбет мәселесі емес. Таңертең жолаушылар таза салонға кіруі, көлік толық дайын болуы керек», деді компания өкілдері.
Ақауы таңға дейін жойылмайтын автобус желіге шығарылмайды, оның орнына резервтегі көлік қойылады. Негізгі дайындық таңғы 05:00-ге дейін аяқталады. Шығар алдындағы соңғы тексеріс ауыр ақау болмаса, орташа есеппен 10-15 минутты алады.
Түнгі жеткізу: дәрі, кешкі ас және гүл
Wolt дерегі бойынша, курьерлердің шамамен 15 пайызы 23:00 мен 06:00 аралығында жұмыс істейді. Соңғы төрт аптада кемінде бір түнгі ауысымға курьерлердің 34 пайызы шыққан, 12 пайызы аптасына бір рет немесе одан жиі түнде жұмыс істеген. Алматыдағы түнгі тапсырыстар жалпы санының 9 пайызын құрайды, бірақ жол босағандықтан жеткізу күндізгіден шамамен 20 пайызға жылдам.
Екі жылдан бері жеткізумен айналысатын курьер-серіктес Александр алғашында түнгі жұмысты ойламағанын, кейін бос жол мен тұрақсыз күндізгі кептелістен аулақ болу үшін көшкенін айтты.
«Бір түн шықтым, екінші түн шықтым. Түнмен де, күндіз де салыстырдым. Жол бос, тоқтауға орын табу оңай. Ешкім сигнал бермейді, қыспайды. Бұл көп мәселені шешеді», деді Александр.
Оның жеке бақылауынша, түнгі тапсырыс берушілердің 60-70 пайызы жастар мен студенттер. Жеткізу мекенжайлары арасында ойын орталықтары мен компьютерлік клубтар жиі кездеседі. Дәріні ересектер немесе емді кешіктіре алмайтындар сұрайды. Әл-Фараби даңғылы маңы, Самал және қала орталығы да белсенді аймақтар.
Түн ортасында гүл тапсырысы көбейеді. Туған күн иесін дәл 00:00-де құттықтағысы келетіндер курьерді сюрприздің бір бөлшегіне айналдырады. Кейде жүк жеңіл емес: супермаркет тапсырысында 3-4 дорба, бірнеше бөтелке су болуы мүмкін.
Александр кәсіби шаштараз екенін, пандемия кезінде жеткізу қызметіне бет бұрғанын айтты. Енді ол таңғы 12:00-ге дейін қосымша жұмыс істеп, қалған тапсырысты түнде орындайды. Қолданбадағы табыс тарихына қарап жүктемені өзі белгілейді. Киімі мен термодорбасындағы шағылыстырғыш элементтер жолда көрінуіне көмектеседі.
Жарық сөнбес үшін түнгі ауысым
«Алатау Жарық Компаниясы» АҚ оперативті бригадалары тәулік бойы кезекшілік етеді. Салода 20 жылдан астам тәжірибесі бар РЭС-5 диспетчерлік пунктінің бастығы Руслан Ағнаев кабельдік және әуе желілерінің зақымдануы, трансформатор ақауы, релелік қорғаныс пен автоматиканың іске қосылуы негізгі себептер екенін айтты.
«Соңғы бірнеше жылда электр желісіне тиін немесе фазан кіретін жағдайлар болды. Олар әуе желілеріне шығып, қалада технологиялық өшірулерге әкеп соғуы мүмкін», деді Ағнаев.
Ол тұрғындардан ақаудың себебін әдейі үлкейтпеуді сұрады. Шынымды білмеген бригада желіні қайта аралап, нақты зақымды іздеуге уақыт жоғалтады. Ауа-райы нашарлағанда қосымша бригадалар мен техника жұмылдырылады. Таулы жерде жол, жеке секторда тар көше жөндеуді қиындатады.
Жүктеме кешкі 17:00-18:00 аралығында өсіп, түн ортасына дейін сақталады. Диспетчер зақымданған учаскені анықтап, бригадалардың қауіпсіздігін бақылайды. SCADA жүйесі желі мен қосалқы станциялардың параметрін нақты уақытта көрсетеді, өтініштер интерактивті картаға түседі. Тұрғындар 356-99-99 контакт-орталығына хабарласа алады.
Жоспарлы ауыстырулар көбіне 01:00 мен 06:00 аралығында жасалады. Тұтынушылар алдын ала резервтік желілерге көшіріледі, сондықтан жөндеу бригадасы таңда жұмысқа кіріседі. 16-20 қарашадағы жоспарлы жұмыстар кезінде кейбір мекенжайларда жарықтың өшуі мүмкін екенін Tengrinews хабарлаған өшіру кестесі және NUR.KZ жариялаған мекенжай тізімі көрсетті.
10 кВ кернеудегі жұмыстарда электр қауіпсіздігі талаптары қатаң сақталады. Компания 2025 жылы 117 экшн-камера қарастырғанын, 2026 жылы тағы 137 құрылғы көзделгенін хабарлады. Сатып алынған камералардың жалпы саны 268. Олар Алматы мен Алматы облысының оперативті бригадаларына берілген, шебер бригадаларды жабдықтау жалғасуда.
Қаланың түнгі еңбеккерлері
Автопарктегі шам, курьердің термодорбасы, диспетчер экранындағы карта. Түнгі Алматы осы үш көрініске ғана сыймайды, бірақ таңғы қала өмірі дәл осындай нақты еңбектен басталады. Жолаушы автобусқа мінгенде, шамды жағғанда немесе есіктен дәріні алғанда сол түнгі ауысымның нәтижесін көреді.
Түнгі Алматы туралы сұрақтар
Алматыда түнгі жеткізу неге жылдамырақ?
Wolt дерегі бойынша, түнгі тапсырыстар күндізгіден шамамен 20 пайызға тезірек жетеді. Курьерлер жолдың босауымен кептелістің азаюын негізгі себеп ретінде атайды.
Энергетиктер жоспарлы жұмысты неге түнде жасайды?
01:00-06:00 аралығында тұрғындардың көпшілігі ұйықтайды, желідегі жүктеме де төмен болады. Сондықтан тұтынушыларды резервтік желілерге ауыстыру мен жөндеуге дайындық қауіпсізірек өтеді.
