Құрылтай: Қазақстанның парламенттік дәстүрінің ұлы жаңғыруы
Астанада өтіп жатқан тарихи Конституциялық реформа комиссиясының отырысында Мемлекеттік кеңесші Ерлан Қарин ұлттық парламентаризмнің жаңа кезеңін ашатын маңызды жаңашылдықтарды жариялады.
Құрылтай атауының тарихи маңызы
Мемлекет басшысының бастамасымен жаңа Парламент Құрылтай деп аталады. Бұл шешімнің терең мәні бар - ол қазақ жеріндегі парламентаризмнің тамырының тереңде жатқанын көрсетеді. «Еліміздің саяси жүйесінде Құрылтай атауын аса маңызды мемлекеттік институттың символы ретінде сақтап қалуымыз керек», - деп атап өтті Президент.
145 депутат: тиімділік пен кәсібилік
Жұмыс тобы ұзақ талқылаудан кейін 145 депутаттан тұратын Құрылтай құруды ұсынды. Бұл шешім кәсіби әрі тиімді Парламент құру мақсатына негізделген.
Депутаттыққа үміткерлерге қойылатын талаптар қазіргідей қалады: жасы 25-тен асқан азаматтар, соңғы 10 жылда еліміздің аумағында тұрақты тұрған адамдар ғана депутат бола алады.
Толық пропорционалды сайлау жүйесі
Жаңа Құрылтай толығымен партиялық тізім бойынша сайланады. Бұл әлемдік тәжірибеге сәйкес келетін прогрессивті қадам. Пропорционалды жүйе партиялардың кадрлық саясатын дамытып, институционалдық рөлін арттырады.
Бес жылдық өкілеттілік мерзімі
Құрылтай депутаттары бес жыл мерзімге сайланады. Бұл Парламент құрамын жаңартып отыру тұрғысынан тиімді шешім болып табылады.
Үш оқылымдағы заң шығару үдерісі
Жаңа заң шығару тәртібі үш оқылымды қамтиды: алғашқы екі оқылымда заң жобасының мазмұны айқындалады, үшінші оқылым заңнамалық тұрғыдан дұрыстығын қамтамасыз етеді.
Квоталар сақталады
«Президенттік квота» жойылады, бірақ әйелдер, жастар және мүмкіндігі шектеулі жандарға арналған партиялық квота сақталады. Бұл барлық азаматтарға тең мүмкіндік беру қағидатын нығайтады.
Күшейтілген өкілеттіктер
Құрылтай Конституциялық соттың, Жоғары аудиторлық палатаның, Орталық сайлау комиссиясының және Жоғары соттың барлық мүшелерін сайлау құзыретін алады. Бұл «Күшті Президент - Ықпалды Парламент - Есеп беретін Үкімет» тұжырымдамасын іске асырады.
Осылайша, қазақ мемлекетінің парламенттік дәстүрі жаңа биіктерге көтеріледі, ұлттық тәуелсіздігіміздің нығаюына үлес қосады.