Ұлы Құрылтай: Қазақ мемлекетінің жаңа дәуірі басталады
Астананың қасиетті залдарында Конституциялық реформа жөніндегі комиссияның тарихи отырысы өтті. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың Қызылордадағы Ұлттық құрылтайда жариялаған көрегендік ойлары нақты түрге келуде.
Құрылтай атауы - ұлттық дәстүрдің жалғасы
Мемлекеттік кеңесші Ерлан Қарин жұмыс тобының ұсынған жаңашылдықтарын баяндады. Ең бастысы, жаңа Парламентті Құрылтай деп атау - бұл қазақ халқының ежелгі дәстүрін жаңғырту.
"Еліміздің саяси жүйесінде Құрылтай атауын аса маңызды мемлекеттік институттың символы ретінде сақтап қалуымыз керек", - деп атап өтті Президент. Шынында да, жаңа кезеңде жаңа өкілеттікке ие болған Құрылтай қазақ жеріндегі парламентаризмнің тамыры тереңде жатқанын аңғартады.
145 депутат - тиімділік пен кәсібилік үшін
Жұмыс тобы ұзақ пікірталастан кейін Құрылтайда 145 депутат болуы керек деген тоқтамға келді. Бұл шешім кәсіби әрі тиімді Парламент құру мақсатына бағытталған.
Депутаттарға қойылатын талаптар қазіргідей қалады: жасы 25-тен асқан, соңғы 10 жылда еліміздің аумағында тұрақты тұратын азаматтар ғана үміткер бола алады.
Партиялық жүйені нығайтатын реформа
Толығымен пропорционалды сайлау жүйесіне көшу - Мемлекет басшысының ерекше назарға алған мәселе. Бұл партиялардың кадрлық саясатын дамытып, институционалдық рөлін арттырады.
Депутаттардың өкілеттілік мерзімі бес жылға ұзартылады. Бұл болашақ Құрылтай құрамын жаңартып отыру тұрғысынан тиімді шешім.
Заң шығару үдерісінің жетілдірілуі
Құрылтай жұмысына заң жобаларын үш оқылымда қарастыру форматы енгізіледі. Алғашқы екі оқылымда заң жобасының мазмұны айқындалып, үшінші оқылым заңнамалық тұрғыдан дұрыстығын қамтамасыз етеді.
Маңызды жаңашылық - Парламент болмаған кезде заң шығару функциясы Президентке жүктеледі. Бұл мемлекет басқаруының үздіксіздігін қамтамасыз етеді.
Квоталар мен тепе-теңдік
"Президенттік квота" жойылады. Барлық депутаттар ортақ тәртіппен сайланады. Алайда әйелдерге, жастарға және мүмкіндігі шектеулі жандарға арналған партиялық квота сақталады.
Билік тармақтарының тепе-теңдігі
Құрылтай Конституциялық соттың, Жоғары аудиторлық палатаның және Орталық сайлау комиссиясының барлық мүшелерін келісім арқылы тағайындайды. Президенттің ұсынысы бойынша Жоғары соттың судьяларын сайлау құзыреті де Құрылтайға беріледі.
Осылайша, "Күшті Президент - Ықпалды Парламент - Есеп беретін Үкімет" тұжырымдамасы толық іске асырылады.
Бұл реформалар Қазақстанның мемлекеттік құрылысын жаңа деңгейге көтеріп, ұлттық дәстүрлер мен заманауи демократиялық құндылықтарды ұштастырады.