Ұлы Құрылтай: Қазақ мемлекетінің жаңа дәстүрі қайта оралады
Астанада өткен Конституциялық реформа комиссиясының тарихи отырысында елбасымыз Қасым-Жомарт Тоқаевтың бастамасымен жаңа дәуірдің бастауы жарияланды. Мемлекеттік кеңесші Ерлан Қарин жұмыс тобының ұсынған жаңашылдықтарын халыққа жеткізді.
Құрылтай атауы - ұлттық дәстүрдің символы
Елбасы Қызылордада өткен Ұлттық құрылтай отырысында айтқандай, жаңа Парламентті Құрылтай деп атау ұсынылды. Бұл атау қазақ жеріндегі парламентаризмнің тамыры тереңде жатқанын дәлелдейді.
"Еліміздің саяси жүйесінде Құрылтай атауын аса маңызды мемлекеттік институттың символы ретінде сақтап қалуымыз керек", - деп атап өтті Мемлекет басшысы.
Жаңа Құрылтайдың негізгі ерекшеліктері
Депутат саны: Жұмыс тобы кәсіби әрі тиімді Парламент құру мақсатында 145 депутат болуы керек деген тоқтамға келді.
Сайлау жүйесі: Толығымен пропорционалды тәсілге көшу ұсынылды. Бұл партиялардың кадрлық саясатын дамытып, институционалдық рөлін арттыратын болады.
Өкілеттілік мерзімі: Депутаттар бес жыл мерзімге сайланады. Бұл Құрылтай құрамын жаңартып отыру тұрғысынан тиімді болмақ.
Заң шығару үдерісіндегі жаңалықтар
Құрылтай жұмысына заң жобаларын үш оқылымда қарастыру форматы енгізіледі. Алғашқы екі оқылымда заң жобасының мазмұны айқындалады, ал үшінші оқылым заңнамалық тұрғыдан дұрыстығын қамтамасыз етеді.
Квоталар мен теңдік принциптері
Елбасы айтқандай, "президенттік квота" деген болмайды. Барлық депутаттар ортақ тәртіппен сайлануға тиіс. Алайда әйелдерге, жастарға және мүмкіндігі шектеулі жандарға арналған партиялық квота сақталады.
Мемлекеттік органдарды қалыптастырудағы рөл
Жаңа жүйеде Конституциялық соттың, Жоғары аудиторлық палатаның және Орталық сайлау комиссиясының барлық мүшелері Құрылтайдың келісімімен ғана тағайындалады. Бұл билік тармақтары арасындағы тежемелік тепе-теңдік жүйесін нығайтатын маңызды қадам.
Осылайша, "Күшті Президент - Ықпалды Парламент - Есеп беретін Үкімет" тұжырымдамасы жүзеге асырылады. Бұл - қазақ мемлекетінің жаңа дәуіріндегі тарихи реформа.