Жақан Сыздықов: Қазақ рухының 125 жылдық мұрагері

Биыл қазақ халқының рухани асыл қазынасы, ұлт мақтанышы болып табылатын көрнекті ақын, аудармашы Жақан Сыздықовтың туғанына 125 жыл толады. Бұл мерейлі күн қазақ әдебиетінің алтын қорын қайта қарастырып, ұлттық дәстүрлерімізді жаңғыртудың маңызды сәті болып отыр.

Дала батырларының мұрагері

Жақанның тамыры терең дәстүрлі қазақ топырағынан өрбіген. Оның ұлы атасы Сыздық Төлемісұлы орта дәулетті болса да, ел арасында беделді, көп оқыған, өз жанынан өлең шығара білетін тұлға еді. Атақты Қанай батырдың ұрпағы, Бапан бидің туыстары арасынан шыққан бұл отбасы қазақ рухының нағыз көрінісі болды.

Сыздық ақсақал тұрымтайдан бастап тұйғынға дейін ұстап, бір атқанын жаза баспаған мерген адам еді. Ел жуандарының ырқына көнбей, өзін төңірекке сыйлата білген, барынша әділ де адал жан болғандықтан, революцияға дейін де, революциядан кейін де бірнеше дүркін ауылнай сайланды.

Қазақ поэзиясының қайраткері

Өткен ғасырдың жиырмасыншы жылдарынан бастап Жақан Сыздықов қазақ кеңес поэзиясына, жалпы әдебиетке алыптар шоғырынан кейін ілі-шала келіп, елу жылдай еселі еңбек сіңірді. Оның шығармашылық жолы Сәкен Сейфуллин, Бейімбет Майлин, Мұхтар Әуезов, Сәбит Мұқанов сияқты ұлт жазушыларымен тығыз байланысты болды.

Жақан көрнекті ақын болумен қатар, көркем әдебиеттің әр саласында қажырлы еңбек етті. Ол ұзақ жылдар газет-журналдарда, баспада, республикалық радиода қызмет істеп, татар әдебиеті мен шығыс әдебиетінің жаршысы болды.

Аударма өнерінің шебері

Жақан Сыздықов татардың классик ақыны Ғабдолла Тоқайды қазақ оқырманына жеткізе білген бірден бір қаламгер болды. Сондай-ақ, башқұрт, ұйғыр, иран, тәжік поэзиясының көрнекті өкілдерін, Маяковский, Шота Руставели, Низами сияқты әлем әдебиетінің классиктерін қазақ тіліне аударды.

Оның аудармасы арқылы біз Лев Толстойдың «Арылу» романымен, татар жазушысы Ғалымжан Ибрагимовтің «Қазақ қызы» шығармасымен танысқанбыз. М.Әуезов атындағы театрда бірнеше жыл сәтті қойылған спектакльдердің либреттосын да Жақан аударған.

Ұлттық мұраның сақшысы

Жақан Сыздықовтың шығармашылығы қазақ халқының рухани байлығын сақтаудың және дамытудың жарқын үлгісі болып табылады. Оның «Әлі қарттың әңгімесі» поэмасы қазақ халқының ауыр кезеңдерін бейнелеген тарихи құжат ретінде де маңызды.

Әдебиеттанушы ғалым Аян Қажыбайдың пікірінше, Жақан Сыздықов өзінің ел алдында атқарған қызметі, мол мұрасымен көпке танылар, елі елеп ескерер деген үміт әлі де жасыл. Қазақ халқының халықтығы өзінің аяулы ұл-қыздарын әспеттеп, құрметтеуде, рухына тағзым етуде көрінеді.

Жақан Сыздықовтың 125 жылдық мерейтойы қазақ әдебиетінің байлығын қайта бағалап, ұлттық дәстүрлерімізді жаңғырту үшін маңызды қадам болуы тиіс. Ұлт ақынының мұрасы келер ұрпақ үшін рухани азық болып қала бермек.