Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев қытайлық «Синьхуа» агенттігіне берген эксклюзивті сұхбатында екі ел арасындағы ынтымақтастықтың бұрын-соңды болмаған деңгейге жеткенін айтты. Мемлекет басшысы сауда-экономикалық байланыстардың жаңа рекордтарын, көлік-логистикалық жобалардың ауқымын және технологиялық серіктестіктің болашағын баяндады.
Қазақстан мен Қытай: стратегиялық әріптестіктің жаңа дәуірі
Тоқаев Қытайды Қазақстанның ерекше дос мемлекеті деп атап, екі елді ұзын-сонар шекара мен көпғасырлық тату көршілік тарихы біріктіретінін жеткізді. «Тарихтың өзі Қазақстан мен Қытайды бірге болуға, бір-біріне қолдау көрсетуге және халықтарымыз үшін жарқын болашақ құруға жазды», деді Президент. Ол белгілі қазақ мақалын еске салды: «Жолы бірдің - жүгі бір».
Мемлекет басшысы ҚХР Төрағасы Си Цзиньпиннің Қазақстанға деген ізгі ниеті мен еліміздің ықпалды еуразиялық держава ретіндегі рөлін түсінгені үшін алғыс білдірді. Оның айтуынша, тұрақты саяси диалог қазақ-қытай стратегиялық әріптестігінің басты орталығына айналды.
Сауда рекордтары және экономикалық ынтымақтастық құрылымының өзгеруі
Екіжақты сауда жаңа рекордтар орнатуда. 2025 жылдың қорытындысы бойынша тауар айналымы 11 пайызға артып, 50 миллиард долларға жақындады. Биылғы жылдың алғашқы алты айында бұл көрсеткіш 27,2 миллиард долларға жетіп, төрттен бірге жуық өсім көрсетті. Қытай Қазақстанның сыртқы сауда серіктестері арасында бірінші орында тұр.
Тоқаев сауданың сандық өсімі ғана емес, экономикалық ынтымақтастық құрылымын өзгерту маңызды екенін атап өтті. «Әлемдік дамудың қазіргі жағдайында шикізаттық модельден өнеркәсіптік және технологиялық кооперацияға біртіндеп көшу қажет», деді Президент. Ол ірі бірлескен өндірістер құру, терең өңдеуді дамыту және озық технологиялар трансфертін жүзеге асыру қажеттігін баса айтты.
Көлік-логистикалық әлеует: Еуразияның жаңа архитектурасы
Қазақстан Шығыс пен Батысты байланыстыратын табиғи буын ретінде өз географиялық артықшылығын еуразиялық ауқымдағы заманауи көлік-логистикалық инфрақұрылымға айналдырып жатыр. «Бір белдеу, бір жол» мегажобасын дамыту, Транскаспий халықаралық көлік бағытын кеңейту және жаңа теміржол желілерін салу Азия мен Еуропа арасындағы көлік байланыстарының мүлдем жаңа конфигурациясын қалыптастыруда.
2025 жылдың қорытындысы бойынша трансшекаралық теміржол тасымалының көлемі 35 миллион тоннадан асты. Автомобиль көлігімен шамамен 8 миллион тонна жүк тасымалданды, бұл алдыңғы жылғы көрсеткіштен 40 пайызға жоғары.
Президент жақында Арал - Каспий жаңа магистралінің құрылысы басталғанын мәлімдеді. Ол Шығыстан Батысқа қарай өткізу қабілетін екі есе арттырып, Қазақстан аумағы арқылы жүк тасымалдау уақытын 5 тәуліктен 3 тәулікке дейін қысқартады.
Шанхайға жасаған сапары барысында Достық - Алашанькоу екінші теміржол желісін салу туралы үкіметаралық келісімге қол қойылды. Аягөз - Тачэн үшінші теміржолының құрылысы жүріп жатыр, ол 20 миллион тонна көлемінде қосымша жүк ағынын қамтамасыз етеді.
Технологиялық серіктестік: жасанды интеллект және цифрлық трансформация
Ынтымақтастықтың технологиялық өлшемі ерекше маңызға ие. Қытай жасанды интеллект, цифрлық технологиялар, робототехника және жаңа энергия көздері салаларында әлемде көш бастап тұр. Қазақстан өз кезегінде жедел цифрлық трансформация бағытын ұстанып отыр.
Тоқаев Шанхайда өткен Жасанды интеллект жөніндегі дүниежүзілік конференцияға қатысу кезінде жетекші қытайлық технологиялық компаниялардың басшыларымен мазмұнды кездесулер өткізгенін айтты. Алдағы жылдары елордада дарынды балаларға арналған арнайы қазақ-қытай жасанды интеллект мектебін ашу жоспарлануда.
Халықаралық аренадағы үйлестіру және болашаққа көзқарас
Елдеріміз халықаралық аренада серпінді әрекет етуде. Қазақстан «Біртұтас Қытай» саясатын берік ұстанады және мемлекеттердің аумақтық тұтастығы қағидатын бұзуға қарсы. БҰҰ, ШЫҰ, АӨСШК аясында үйлестіру жалғасуда, «Орталық Азия - Қытай» форматындағы ынтымақтастық толық қолдау табуда.
Келесі жылы Қазақстан мен Қытай арасындағы дипломатиялық қарым-қатынастың орнағанына 35 жыл толады. Алдымызда өзара сауда көлемін 100 миллиард долларға дейін жеткізу сияқты ауқымды міндеттер тұр. Тоқаев қазақ-қытай қарым-қатынасының болашағы зор екеніне сенімділік білдіріп, қытай даналығын еске салды: «Адамдар жұмылса, Тайшань тауын да орнынан қозғайды».
Қазақстанның транзит экономикасынан көлік байланысы экономикасына көшуі
Қазақстан Еуразияның көлік-логистикалық хабы мәртебесін алуды көздейді. Мұнда жүк тасымалымен қатар логистика, өңдеу, өндіріс, электронды сауда және заманауи сервистер дамитын болады. «Біз транзит экономикасынан өзара көлік байланысы экономикасына көшуіміз керек», деді Президент. Түпкі мақсат - бірегей географиялық орналасудың жалпы прогреске, өңірлердің дамуына және азаматтардың әл-ауқатының артуына ықпал етуі.