Шымкентте 2026 жылдың 6 қарашасында қаланың бас жоспарына енгізілетін түзетулер бойынша қоғамдық тыңдау өтеді. Жиын сағат 11:00-де Назарбаев даңғылы, 12 мекенжайындағы «Көрме орталығында» басталады.
Жобаның толық мәтіні ашық жарияланбағандықтан, негізгі өзгерістер туралы мәліметті Tengri Home басылымы мемлекеттік органдарға жіберген сауал арқылы алды. Түзетулерді таныстыру алдында үшінші мегаполистің болашағы қандай болатыны белгілі болды, деп хабарлайды Tengrinews.kz.
ШымҚАД, шығыс айналма жолы және транзит
Шымкент сәулет және қала құрылысы басқармасының мәліметінше, жобаға елеулі өзгерістер енгізілген. Олардың бірі айналма автомобиль жолының (ШымҚАД) трассасына қатысты.
«Бұрын ШымҚАД-тың өтуі «Жаңаталап» және «Алтынтөбе» тұрғын аудандарының алдында қарастырылса, әзірленіп жатқан Бас жоспар жобасында оның трассасы осы тұрғын аудандардан тысқары жерге көшірілді», делінген ведомствоның жауабында.
Алты және одан көп жолағы бар магистральді көшелерде қоғамдық көлікке бөлек жолақ бөлінеді. Жеңіл рельсті көлік (LRT) пен жылдам автобус тасымалы (BRT) жүйесін іске қосу идеясынан да бас тартқан жоқ. LRT желісінде көлік-алмасу тораптары мен тұрақтар салынбақ.
Алайда іске асыруда қиындық туындауы мүмкін. Басқарманың түсіндіруінше, мәселе қаланың қазіргі көше-жол желісінің ерекшелігіне байланысты. LRT маршруттарын ұйымдастыру үшін қаланың негізгі аудандарын қамтитын, жеткілікті ені бар үздіксіз көлік дәліздері қажет. Қазір бұл талапқа сай келетін магистральді көшелердің саны шектеулі.
Бас жоспарды әзірлеушілер шығыс айналма автомобиль жолын салуды ұсынып отыр. Жол қиылыстарында көлік айрықтары салынады. Ол «Батыс Еуропа – Батыс Қытай» халықаралық дәлізінің Шымкентке кіреберістен Ташкентке дейінгі бөлігінің құрамына кіреді. Транзиттік көлік осы жолға бағытталып, қала ішімен өтетін Алматы трассасындағы жүктеме азайтылмақ.
«Қаланың айналма көлік жүйесін одан әрі дамыту, оның ішінде Қапал батыр атындағы көшеден (Леңгір тас жолы) «Жұлдыз» тұрғын ауданы арқылы Ташкент автомобиль жолына дейін созылып жатқан қолданыстағы жол учаскесін жалғастыру жоспарланып отыр», деп қосты басқарма.
Жоба шешімдері бойынша бұл көлік бағыты Ташкент бағытындағы автомобиль жолынан (теледидар мұнарасының маңында) «Қызылжар» тұрғын алабына дейін жалғасады.
Қала қалай өседі: солтүстік, өнеркәсіп және жаңа кварталдар
Қаланың оңтүстігі мен оңтүстік-батысында өнеркәсіп алаңдары үшін учаскелер қорыққа алынады. Шығыста агроөнеркәсіп кешені кәсіпорындарын дамыту жоспарланып отыр.
«Қала құрылысы екі негізгі бағытта жүргізіледі: бос аумақтарды жаңа құрылыс арқылы игеру және физикалық тозуы мен моральдық ескіруімен сипатталатын қолданыстағы, негізінен аз қабатты құрылысты реконструкциялау. Соңғы жылдары қалыптасқан жеке тұрғын үй құрылысы (ЖТҮҚ) аудандары қолданыстағы шекараларында сақталады», делінген әкімдік ведомствосының жауабында.
Орта және аз қабатты құрылыс екі бағытта пайда болады: қаланың орталық бөлігінде ескірген үйлердің орнында, сондай-ақ оңтүстікте, солтүстік-шығыста және солтүстік-батыста бос, құрылыс салынбаған аумақтарда.
«Қала құрылысын перспективалық дамытудың негізгі бағыты болып қаланың солтүстік бөлігі, оның ішінде Тұран, Шымкент-Сити және Бозарық аудандары сақталады», деп атап өтті басқармада.
Кейбір жер учаскелерінің функционалдық мақсаты өзгеруі мүмкін, онда халыққа қызмет көрсету нысандары қарастырылуы ықтимал. Мәселен, тұрғын аймақтан мектепке ауыстыру. Бірақ нақты қай аудандар мен мекенжайлар туралы сөз болып отырғанын шенеуніктер нақтылаған жоқ.
Қаланың әр ауданында жасыл аймақтар құрылады, тарих және мәдениет ескерткіштері сақталады деп уәде етілді.
Әуежай: екінші ұшу-қону жолағы
Әуежайда ұзындығы қолданыстағыдан үлкен екінші ұшу-қону жолағын салу жоспарланып отыр. Әуе айлағы аумағының шекарасы да кеңейтілмек. Бұл ретте қаланың әкімшілік шекарасы өзгермейді.
Әзірге бұл тек жоба. Қоғамдық талқылаудан кейін ол кешенді қала құрылысы сараптамасынан өтуі тиіс. Осы кезеңдерде өзгерістер енгізілуі де мүмкін. Бекітілгеннен кейін Бас жоспар Республикалық мемлекеттік қала құрылысын жоспарлау және кадастр орталығының («Мемқалақұрылыс кадастры») сайтында жариялануға тиіс.
Шымкенттің қолданыстағы Бас жоспары 2023 жылдың қазанында бекітілген болатын. Түзетулер жобасы қоғамға 2026 жылдың 6 қарашасында ұсынылады.
Бұл шешімдер қала үшін неге маңызды?
Шымкент – еліміздің үшінші мегаполисі және халық саны бойынша ең жылдам өсіп келе жатқан қалалардың бірі. Бас жоспардың түзетулері көлік инфрақұрылымын, тұрғын үй құрылысын және әуежай мүмкіндіктерін бір жүйеге келтіруге бағытталған. Айналма жолдардың трассасын өзгерту транзиттік көлікті қала сыртына шығарып, тұрғын аудандардағы кептелісті азайтуға тиіс.
Сонымен қатар LRT мен BRT жобаларының тағдыры қаланың көше желісін қайта жасақтауға тікелей байланысты. Магистральді көшелердің саны шектеулі болғандықтан, бұл жобалардың іске асу мерзімі созылуы мүмкін.
Қоғамдық тыңдауға кім бара алады?
Тыңдауға қала тұрғындары, сарапшылар және қоғамдық ұйымдардың өкілдері қатыса алады. Жиын 6 қарашада сағат 11:00-де «Көрме орталығында» өтеді.
Жобаның толық мәтінін қайдан көруге болады?
Жоба ашық жарияланбаған. Негізгі өзгерістер туралы мәліметті Tengri Home мемлекеттік органдарға жіберген сауал арқылы алды. Бекітілгеннен кейін Бас жоспар «Мемқалақұрылыс кадастры» сайтында жарияланады деп күтілуде.
Әуежайға қандай өзгерістер жоспарланып отыр?
Әуежайда ұзындығы қолданыстағыдан үлкен екінші ұшу-қону жолағын салу және әуе айлағы аумағының шекарасын кеңейту жоспарланып отыр. Қаланың әкімшілік шекарасы өзгермейді.
ШымҚАД трассасы қалай өзгереді?
Бұрын ШымҚАД «Жаңаталап» және «Алтынтөбе» тұрғын аудандарының алдынан өтетін болса, жаңа жобада оның трассасы осы аудандардан тысқары жерге көшірілді.