Ораза айт: Қазақ халқының рухани дәстүрі мен діни міндеттері
Ораза айт - қазақ халқының ғасырлар бойы қастерлеп келген ұлы мереке. Бұл киелі күн біздің ұлттық болмысымыздың, рухани дәстүрімізді сақтаудың айрықша көрінісі болып табылады.
Мерекенің рухани мәні
Ораза айт мерекесі Рамазан айының соңында атап өтілетін исламдағы маңызды діни рәсім. Бұл мереке мұсылман күнтізбесіндегі ең маңызды оқиғалардың бірі болып саналады және қуанышты жиындармен, дұғалармен және қайырымдылық істермен атап өтіледе.
Кенжетай қажы Байкемелұлының айтуынша, айт мерекесінің басқа мерекелерден ерекшелігі - қуаныш-шаттықпен бірге Аллаға деген құлшылықтың қатар жүруі, суып бара жатқан туыстық қатынастардың қайта жандануы.
Қазақтың ата дәстүрі
Қазақ халқында бағзы заманнан айт күндері қырық немесе жетпіс үйге айттап кіріп шығу керек деген дәстүр бар. Бұл қонақжай қазақ халқының ақжарма, кең пейілдігінен туындаған ізгі салт екені белгілі.
"Отыз күнгі ораза мұсылмандарды тақуалыққа баулыса, айт күнгі қуаныш күйбең тіршіліктегі өкпе-назды ұмыттырып, мұсылмандардың бауырмалдығын күшейте түседі", - деп атап көрсетеді дін қызметкерлері.
Ораза айттағы міндетті амалдар
Ораза айт мейрамында қазақ мұсылмандары мына амалдарды жүзеге асыруға тиіс:
Пітір садақасы
Ораза кезіндегі өте маңызды дәстүр арнайы зекет беру. Бұл зекет Пітір садақасы деп аталады. Мұсылман қауымының сол аймақтағы ең аз қамтылған адамдарға, ауру-сырқауларға, кедей-кепшіктерге жіберетін азық-түлік немесе ақша болуы мүмкін.
Рухани дайындық
Ораза аяқталғанша орындалуы тиіс амалдар:
- Құран оқу - Құранды мағынасын түсіне отырып ережесімен оқу
- Нәпіл намаздарын оқу - Әдетте нәпіл намазын 2 рәкағат етіп оқу
- Өз-өзіңізге есеп беру - Өткеніңіз бен бүгініңізге, келешегіңізге көз салу
- Күнәларға тәубе ету - Өткен күнәларыңыз үшін Алладан кешірім тілеу
Қоғамдық міндеттер
Мереке кезінде орындалатын маңызды іс-әрекеттер:
- Ренжіскен адаммен татуласу
- Араздасқанды жарастырып, қаймыққанның көңілін аулау
- Садақаны көп жасау
- Жақын адамдарға зиярат жасау
- Діни жиындарға қатысу
- Бес уақыт намазды жамағатпен оқу
Пітір садақасының ерекшеліктері
Пітір садаканың берілуі Ораза айт күні таң атысымен уәжіп болады. Айт күнінен бұрын, Рамазан айы ішіндегі күндердің бірінде де беруге болады.
Пітір садақаны айт намазы басталмай тұрып беру мұстахаб. Пайғамбарымыз: "Осындай күнде кедейлерді қайыр садақа тілеуге мұқтаж етпеңдер" деген.
Садақа алушылар
Пітір садақасын мына топтарға беруге болады:
- Пақырлар мен міскіндер
- Қарызға батқандар
- Жолда қалғандар
- Туған-туыстары арасындағы тұрмысы нашар кісілер
Туысқанға садақа берген адамға екі сауап бар: бірі туыстық сауабы, екіншісі - садақа сауабы, - деп көрсетілген хадисте.
Ұлттық дәстүрді сақтау
Ораза айт - қазақ халқының рухани байлығын, ата-бабаларымыздың қалдырған киелі дәстүрін сақтау мен дамытудың маңызды тетігі. Бұл мереке арқылы біз ұлттық болмысымызды нығайтып, келер ұрпаққа табыстаймыз.