2026 жылдың 7 қыркүйегі мен 14 қазаны аралығында 32 921 салымшы зейнетақы жинағын инвестициялық портфельді басқарушыларға аударып, қаражат сомасы 92,2 млн теңгеге жетті. Жыл басындағы көрсеткішпен салыстырғанда бұл саналы азаматтардың өз болашағына өзі иелік етуге ұмтыққанын айқын көрсетеді. Мәліметтерді Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының баспасөз қызметіне сілтеме жасап kaz.nur.kz хабарлады.
Салыстыру үшін: 1 қаңтар мен 6 қыркүйек аралығында зейнетақы жинақтарын басқарушыларға 44 167 адам аударған, ақша көлемі 69,1 млн теңге болатын. Яғни заңнамалық өзгеріс күшіне енгеннен кейінгі бір жарым айдың өзінде бұрынғы сегіз айлық көрсеткіштен асып түсті.
Азаматтың жинағы: мемлекеттің қолынан өз қолына
Бұл өзгеріс кездейсоқ емес. 2021 жылдан бастап салымшыларға зейнетақы жинағының ең төменгі жеткіліктілік шегінен асатын бөлігін жеке басқарушы компанияларға беру құқығы берілген еді. 2023 жылғы шілдеде күшіне енген Әлеуметтік кодекс бұл мүмкіндікті кеңейтіп, міндетті жарналар есебінен қалыптасқан жинақтың 50 пайызына дейінгі бөлігін, ал ерікті жарналар есебінен жиналған қаражатты толық беруге рұқсат етті.
Енді, 2026 жылғы қыркүйектен бастап, шектеу мүлдем алынып тасталды. Zhaikpress хабарлағандай, 7 қыркүйектен бастап БЖЗҚ салымшылары зейнетақы жинақтарының барлығын жеке компанияларға беруге құқылы болды. El басылымы бұл жаңалықты «жинақтың 100%-ын басқаруға беруге болады» деп атап өтті.
Бұл түбегейлі бетбұрыс. Кеңестік кезеңнен мұра болып қалған «барлығын орталық шешеді» деген үлгіден қазақ қоғамы арыла бастады. Енді әрбір азамат өз зейнетақы капиталын кім және қандай стратегия бойынша басқаратынын дербес таңдайды. Жинақты бірнеше басқарушы мен портфель арасында бөліп орналастыруға да болады. Салымшы сырттай бақылаушы рөлінен саналы қатысушыға айналып отыр.
Инвестициялық портал: саналы таңдаудың құралы
2026 жылдың басында БЖЗҚ invest.enpf.kz арнайы инвестициялық порталын іске қосты. Портал зейнетақы жинағын басқарушыға бергісі келетін салымшыларға дұрыс шешім қабылдап, қаражатты жедел аударуға көмектеседі. Портал пайдаланушылары:
- инвестициялаудың негізгі ұғымдарымен танысады;
- басқарушы компаниялардың әртүрлі кезеңдердегі кірістілігін салыстырады;
- инвестициялық портфельдердің құрылымын зерделеп, қаржы құралдарын біледі;
- инвестициялық декларациялар мен стратегияларды зерттеп, өз мақсаттарына сәйкесін бағалайды.
Порталдың бірегей пайдаланушыларының саны тұрақты өсіп, 2026 жылғы 1 қазандағы жағдай бойынша шамамен 82 мың адамға жетті. Оның ішінде 27,5 мыңға жуық пайдаланушы мүмкіндіктер кеңейтілген қыркүйек айында ғана тіркелген. Бұл халықтың қаржы сауаттылығының артып келе жатқанының белгісі.
Статистика не айтады?
Сандар өз тілінде сөйлейді. Inbusiness.kz мәліметінше, қыркүйек айының қорытындысы бойынша қазақстандықтар БЖЗҚ-дан инвестициялық портфельді басқарушыларға 58,3 млрд теңге аударды. 24KZ де осы көрсеткішті растап отыр. Қазақстандықтардың бір ай ішінде 92 миллиард теңге жинақты жеке компанияларға тапсырғаны жайындағы деректерді БЖЗҚ-тың ресми статистикасына сүйеніп Ertenmedia да жариялады.
БЖЗҚ салымшыларға шешімді әр адамның өз бетінше қабылдайтынын еске салады. Сондықтан шешім қабылдамас бұрын басқару шарттарын, портфель құрылымын, комиссиялық сыйақы мөлшерін және әртүрлі кезеңдердегі кірістілік көрсеткіштерін мұқият зерделеу керек. Өткен кезеңдегі нәтиже болашақ кірістілікке кепілдік бермейді, инвестиция құны өсуі де, төмендеуі де мүмкін.
Елде жауапкершілік мәдениеті қалыптасуда
Бұл үдеріс қазақ қоғамы үшін терең мағынаға ие. Мемлекет азаматтың жеке меншігіне қол сұқпай, оған таңдау еркіндігін берді. Енді өз болашағын жоспарлау, өз жинағын өсіру, өз табысына өзі иелік ету мәдениеті түбірімен қалыптасуға тиіс. Ата-бабамыз көшпенді дәуірде өз малын өзі баққан, өз жолын өзі таңдаған. Бүгінгі ұрпақ цифрлық кеңістікте өз капиталын өзі басқаруды үйренуде.
Салымшылар өзекті деректер мен қажетті ақпаратты invest.enpf.kz порталынан кез келген уақытта таба алады. Қаражатты жеке басқаруға беру еркіндігі енді заңмен бекітілген, ал статистика халықтың бұл мүмкіндікті белсенді пайдаланып жатқанын көрсетуде.
Жиі қойылатын сұрақтар
Зейнетақы жинағының қандай бөлігін жеке басқарушыға беруге болады?
2026 жылғы қыркүйектен бастап салымшылар міндетті және ерікті жарналар есебінен қалыптасқан жинақтың 100 пайызына дейін инвестициялық портфельді басқарушыларға бере алады.
Жинақты бірнеше басқарушыға бөліп беруге бола ма?
Иә, зейнетақы жинақтарын бірнеше инвестициялық портфельді басқарушы мен портфель арасында бөліп орналастыруға болады.
Қаражат қайда аударылды?
БЖЗҚ мәліметінше, 2026 жылғы 7 қыркүйек пен 14 қазан аралығында 32 921 салымшы 92,2 млн теңге көлеміндегі жинақты басқарушыларға аударды. Жыл басындағы сегіз айда бұл көрсеткіш 44 167 адам мен 69,1 млн теңге болған.
Шешім қабылдамас бұрын нені ескеру керек?
БЖЗҚ басқару шарттарын, портфель құрылымын, комиссиялық сыйақыны және кірістілік көрсеткіштерін зерделеуге кеңес береді. Өткен нәтиже болашаққа кепілдік бермейді.