Ұлт рухының тірегі: ақын Жақан Сыздықовтың 125 жылдығы
Қазақ халқының рухани мұрасының тірегі, ұлт әдебиетінің дана ақыны Жақан Сыздықовтың дүниеге келгеніне 125 жыл толуда. Бұл мерейтой тек әдебиет әлемінің ғана емес, бүкіл қазақ халқының рухани дәстүрін дәріптеудің маңызды кезеңі болып табылады.
Дала батырларының ұрпағы
Жақанның тамыры терең тарихи топырақтан бастау алады. Оның ұлы атасы Сыздық Төлемісұлы орта дәулетті болса да, ел арасында беделді, көп оқыған, өз жанынан өлең шығара білетін тұлға болған. Атақты Қанай бидің Бапан атты ұрпағының қарындасы Сәмиден туған Жақан, қазақ рухының асыл қасиеттерін бойына жинақтаған.
Көрнекті жазушы Сәбит Мұқановтың «Өмір мектебі» трилогиясында Сыздық ақсақалдың адалдығы мен іскерлігі жайлы ерекше дерек бар. 1920 жылдардағы байлар мен ақ бандылар көтерілісі кезінде Көкшетау болысының 8 ауылнайынан тек біреуі ғана Совет өкіметі жағында болған, ол да Сыздық еді.
Әдебиет алыптарымен қатар
Жақанның өмір кезеңі оны Сәкен Сейфуллин, Бейімбет Майлин, Ілияс Жансүгіровпен өкшелес, Мұхтар Әуезов, Сәбит Мұқанов, Ғабит Мүсіреповпен қанаттас әдебиет әлеміне әкелді. Ақынның Бейімбет Майлинге деген ерекше құрметі мен сыйластығы оның адалдық пен кісілік символы ретіндегі көзқарасын көрсетеді:
«Еркелетіп, басындырған өзіңіз,
Иә. Солай. Еркелейтін кезіміз.
Жүрегімнен орын алған ұялап,
Ақылыңыз, тәрбиеңіз, сөзіңіз»
Сәкен Сейфуллинмен Қызылордада көрші үйде тұрған кездері туралы деректер қазақ әдебиетінің алыптары арасындағы достық пен ағайындықтың айғағы болып табылады.
Аударма өнерінің шебері
Жақан Сыздықов тек ақын ғана емес, сонымен қатар аударма өнерінің шебері болды. Ол татардың классик ақыны Ғабдолла Тоқайды қазақ оқырманына жеткізген бірден-бір қаламгер. Сондай-ақ башқұрт, ұйғыр, иран, тәжік поэзиясының көрнекті өкілдерінің шығармаларын аударды.
Оның аудармаларының арқасында біз Маяковский, Демьян Бедный, Янка Купала өлеңдерімен, Шота Руставелидің «Жолбарыс терісін жамылған батыр», Низамидің «Ләйлі-Мәжнүн» поэмаларымен танысқанбыз.
Ұлттық рухты дәріптеген қаламгер
Жақанның шығармашылығы қазақ халқының рухани дәстүрін сақтау мен дамытудың айғағы. Оның «Әлі қарттың әңгімесі» поэмасы жиырмасыншы жылдардағы аштықты бейнелеген туынды ретінде ерекше орын алады.
Ақынның елуге жуық жыр жинағы қазақ поэзиясының байлығын көрсетеді. Алайда оның еңбегі лайықты бағаланбай, мемлекеттік марапаттаусыз қалғаны өкінішті.
Мәңгілік мұра
Жақан Сыздықовтың 125 жылдығы қазақ халқының рухани мұрасын дәріптеу үшін маңызды мүмкіндік. Оның шығармашылығы ұлттық сана-сезімді нығайту, қазақ тілі мен әдебиетін дамытудағы үлесі зор.
Ақынның Сәкен Сейфуллинге арнаған өлеңіндегі жолдар бүгінгі күнге де өзекті:
«Ұмытпайды ақынын, ұмытпайды көз көрген...»
Бұл мерейтой қазақ халқының өз ұлы перзенттерін құрметтеу, олардың рухани мұрасын келер ұрпаққа жеткізудің қажеттілігін еске салады.