Каспий: Ұлы теңізді сақтап қалу — бүгінгі буынның арына сын
Ақтауда өткен Каспий экологиялық саммитінде Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев теңіздің тартылуы — бұл тек аймақтық мәселе емес, бүкіл адамзатқа төнген қатер екенін мәлімдеді. Мемлекет басшысының сөзінше, 2000 жылдан 2025 жылға дейін Каспий ауданы 16 мың шаршы шақырымнан астам жерге кішірейген, ал кейбір жағалауларда су ондаған шақырымға шегінген.
Неліктен Каспий теңізі тартылуда?
Президенттің айтуынша, бұл апаттың себебі — өзен суының азаюы, климаттың жылынуы және антропогендік жүктеменің артуы. Осы факторлардың әсерінен теңіздің биоалуантүрлілігі күрт төмендеп, Каспий итбалықтарының саны соңғы ғасырда 1 миллионнан 270 мыңға дейін азайған.
«Каспийді сақтап қалу — замандас мемлекет қайраткерлері үшін жауапкершілік қана емес, арымызға сын», — деді Тоқаев.
Арал қасіреті — ескерту ретінде
Мемлекет басшысы Арал теңізінің қасіретін еске салып, табиғатқа жауапсыз қараудың салдары қандай болатынын айтты. Оның пікірінше, бұл қателікті қайталауға болмайды. Дегенмен, Солтүстік Арал тәжірибесі табиғатты қалпына келтіруге болатынын дәлелдеді: су айдыны 36 пайызға ұлғайып, балық қоры қайта жанданды.
Қазақстанның жаңа экологиялық бастамалары
Президент «Таза Қазақстан» қозғалысы миллионға жуық волонтерді біріктіргенін атап өтті. Сонымен қатар, елде Каспий теңізі ғылыми зерттеу институты құрылып, Тұран жолбарысын қалпына келтіру бағдарламасы қолға алынған.
Цифрлық платформа және халықаралық ынтымақтастық
Тоқаев Каспий экожүйесін бақылау үшін бірыңғай цифрлық платформа құруды ұсынды. Ол спутниктік технологиялар мен жасанды интеллектті пайдалану арқылы теңіздің жай-күйін нақты уақытта мониторингтеуге болатынын айтты.
Каспий итбалығын қорғау — басты міндет
Президент итбалықтардың тіршілік ету ортасын сақтау үшін мемлекеттік табиғи резерват құрылғанын және экологиялық дәліздерді қорғау қажеттігін атап өтті. Оның сөзінше, Каспий итбалықсыз елестету мүмкін емес.
Каспий саммитінің нәтижелері қандай?
Саммитте Түрікменстан, Әзербайжан, Иран және Ресей президенттері сөз сөйледі. Қазақстан БҰҰ аясында Халықаралық су ұйымын құру бастамасын жалғастырып, Тегеран конвенциясының тұрақты Хатшылығын толық жасақтауды ұсынды.
«Бірлескен күш-жігердің арқасында халықтарымыздың тіршілік көзі мен баянды болашағының кепілі саналатын Каспий теңізін сақтай алатынымызға сенімдімін», — деп түйіндеді Қасым-Жомарт Тоқаев.